Co to są odsetki za opóźnienie i kiedy się je nalicza?
Odsetki za opóźnienie stanowią ustawową rekompensatę dla wierzyciela za nieterminową zapłatę należności wynikającej z faktury. W praktyce ich naliczanie rozpoczyna się od dnia następującego po upływie terminu płatności określonego na fakturze. Oznacza to, że jeśli termin płatności przypada na 15. dzień miesiąca, to odsetki zaczynają być naliczane od dnia 16.
Ważnym aspektem jest przedawnienie roszczeń dotyczących zarówno należności głównej, jak i odsetek, które wynosi 3 lata. Po tym czasie wierzyciel traci możliwość skutecznego dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.
Jakie stawki odsetek obowiązują w 2026 roku?
W 2026 roku stawki odsetek uległy zmianie w związku z obniżeniem stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego do poziomu 3,75% od 5 marca. W efekcie odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych są kształtowane według dwóch okresów:
- 1 stycznia – 30 czerwca 2026: dla standardowych dłużników (przedsiębiorców w relacjach B2B) stawka wynosi 14% rocznie, a dla podmiotów publicznych leczniczych 12%.
- 1 lipca – 31 grudnia 2026: stawka dla standardowych dłużników obniża się do 13,75% (stopa NBP 3,75% + 10 punktów procentowych), a dla podmiotów leczniczych do 11,75% (stopa NBP 3,75% + 8 punktów procentowych).
W przypadku spraw cywilnych niehandlowych, odsetki ustawowe za opóźnienie od 5 marca 2026 r. wynoszą 9,25% rocznie (stopa NBP 3,75% plus 5,5 punktu procentowego).
Jak ustalić właściwą stawkę odsetek w praktyce?
Przy naliczaniu odsetek od niezapłaconej faktury kluczowe jest rozpoznanie kategorii dłużnika oraz okresu zwłoki. Należy:
- Ustalić termin płatności wskazany na fakturze.
- Zweryfikować, czy dłużnik jest przedsiębiorcą standardowym, czy podmiotem publicznym leczniczym.
- Sprawdzić, czy opóźnienie miało miejsce w pierwszej czy drugiej połowie roku 2026.
Ważnym wyjątkiem jest sytuacja, gdy termin płatności przekracza 60 dni i jest rażąco nieuczciwy – wówczas odsetki handlowe nalicza się dopiero po upływie 60 dni od doręczenia faktury.
Jak obliczyć odsetki od niezapłaconej faktury?
Do wyliczenia odsetek potrzebne są trzy elementy:
- Kwota zaległości – wartość główna faktury, od której naliczane są odsetki,
- Liczba dni opóźnienia – liczona od dnia następującego po terminie płatności do dnia faktycznej zapłaty,
- Stawka odsetek – ustalona na podstawie kategorii dłużnika i okresu opóźnienia.
Wzór na obliczenie odsetek przedstawia się następująco:
Odsetki = (Kwota zaległości × Liczba dni opóźnienia × Stawka odsetek) / 365
Przykład: dla faktury o wartości 10 000 zł, opóźnionej o 30 dni, przy stawce 14% stawka odsetek wyniesie około 115,07 zł.
Jakie inne koszty można doliczyć do niezapłaconej faktury?
Oprócz odsetek wierzyciel może dochodzić również kosztów związanych z windykacją należności. Zgodnie z przepisami, rekompensata za koszty windykacji wynosi:
- 40 euro (w złotych) – dla zaległości do 5 000 zł,
- 70 euro – dla należności od 5 000 do 50 000 zł,
- 100 euro – dla kwot powyżej 50 000 zł.
Te kwoty mają na celu pokrycie podstawowych wydatków poniesionych w związku z odzyskaniem należności i są niezależne od odsetek.
Podsumowanie
Naliczanie odsetek od niezapłaconych faktur w 2026 roku wymaga uwzględnienia obowiązujących stawek, które zależą od kategorii dłużnika oraz okresu, w którym wystąpiło opóźnienie. Zmiana stopy referencyjnej NBP wpływa na wysokość tych odsetek, dlatego ważne jest ścisłe przestrzeganie aktualnych przepisów i terminów. Prawidłowe obliczenie odsetek oraz uwzględnienie ewentualnych kosztów windykacyjnych pozwala na skuteczne zabezpieczenie interesów wierzyciela i minimalizację strat finansowych wynikających z nieterminowych płatności.
Wykorzystane materiały
- https://kaczmarski.pl/strefa-wiedzy/jak-naliczyc-odsetki-od-nieoplaconej-faktury-kalk
- https://spolkajawnablog.pl/odsetki-od-faktury-prawa-stawki-i-jak-je-obliczyc
- https://fakturownia.pl/kalkulator-odsetek
- https://www.fakturowo.pl/blog/odsetki-ustawowe-za-opoznienie-2026
- https://kancelarialuszczynski.pl/niezaplacona-faktura-b2b-jak-odzyskac-naleznosc-i-naliczyc-rekompensate/